Zachęcamy wszystkich zainteresowanych do kierowania pytań związanych z zawodem biegłego rewidenta oraz świadczeniem usług atestacyjnych. Można je przesyłać na adres biuro@kibr.gda.pl Pytania wraz z odpowiedziami będziemy zamieszczać właśnie w tym miejscu. Warto również odwiedzić:sekcja najczęściej zadawane pytania.

Badanie w praktyce:

Ile trwa badanie i od czego to zależy? Na pytanie, ile trwa badanie sprawozdania finansowego, nie da się precyzyjnie odpowiedzieć. Mnogość czynników mających wpływ na czas trwania badania jest tak duża, że badanie może w zasadzie trwać od kilku dni nawet do kilku miesięcy. Podstawowym czynnikiem determinującym czas trwania badania jest wielkość i specyfika badanego podmiotu. Im większy i bardziej nietypowy podmiot, tym dłużej trwa badanie. Badania mogą się różnić zadaniami, jakie biegły rewident ma do wykonania. Badanie może być prowadzone ze względu na wymogi prawne, ale może być też badaniem zleconym przez właściciela – w takim przypadku zlecający determinuje zakres prac, a co za tym idzie także czas trwania badania. Kluczowe dla badania jest także dobre przygotowanie klienta – jeśli zespół badający ma do dyspozycji potrzebne informacje prace przebiegają sprawnie i efektywnie. Może się jednak zdarzyć, że w trakcie pracy pojawią się trudności z pozyskaniem potrzebnych informacji znacznie wydłużające przebieg badania.

Co dokładnie robi biegły podczas badania? Celem badania sprawozdania finansowego sprawdzenie, czy oddaje ono w sposób rzetelny i prawidłowy sytuacje finansową badanego podmiotu. Żeby właściwie ocenić sprawozdanie finansowe należy w początkowej fazie badania dobrze poznać specyfikę klienta i procesy zachodzące w badanej jednostce. Najlepszą drogą do zrozumienia sposobu działania jednostki są rozmowy z pracownikami firmy. Biegły rewident musi się zapoznać z istotnymi umowami, jakimi strona jest badany podmiot, przejrzeć ważne dokumenty. Dalsze procedury polegają na przeprowadzaniu testów, aby zagwarantować możliwość wypowiedzenia się co do prawidłowości poszczególnych pozycji sprawozdania finansowego. Po zakończeniu prac biegły rewident sporządza opinię i raport z przeprowadzonego badania.

Czy podczas badania biegły posługuje się specjalistycznym oprogramowaniem? W zakresie oprogramowania wykorzystywanego przy badaniu sprawozdania finansowego nie ma żadnych prawnych ograniczeń. Teoretycznie możliwe jest przeprowadzenie badania i zebranie dokumentacji bez korzystania z komputera. Oprogramowanie wykorzystywane do badania jest wewnętrzną sprawą podmiotu przeprowadzającego badanie. Oprogramowanie powinno w jak największym stopniu ułatwiać badanie, jednak należy pamiętać, że musi być ono jak najbardziej uniwersalne, aby znalazło zastosowanie u różnych klientów. Ponadto ważne jest, żeby aplikacje wykorzystywane przez biegłego rewidenta zapewniały bezpieczne, poufne i trwałe miejsce przechowywania dowodów i wyników badania.

Na czym polegają prowadzone przez biegłego testy? Celem badania sprawozdania finansowego sprawdzenie, czy oddaje ono w sposób rzetelny i prawidłowy sytuacje finansową badanego podmiotu. Przeprowadzane testy mają umożliwić biegłemu rewidentowi odpowiedź na to pytanie. Spektrum przeprowadzanych testów jest bardzo szerokie i można je klasyfikować w różnych przekrojach (np. testy zgodności, testy wiarygodności, lub np. testy na pełnej populacji, testy na części populacji lub np. testy analityczne, testy statystyczne, itp. itd.). Przeprowadzający badanie powinien dobierać testy indywidualnie dla konkretnego klienta/salda biorąc przede wszystkim pod uwagę ich efektywność. Celem testów jest umożliwienie stwierdzenia, czy dana pozycja jest lub nie jest istotnie zniekształcona w sprawozdaniu finansowym przy minimalizacji nakładów pracy. W wielu przypadkach testy dokonuje się tylko na części salda. Nie jest w praktyce możliwe zbadanie 100% księgowań zrobionych przez spółkę w ciągu roku. Dzięki odpowiednio skonstruowanym testom możemy zmniejszyć pracochłonność badania, a jednocześnie uzyskać wystarczającą do wydania opinii z badania pewność co do poprawności danego salda. Najczęściej testy polegają na porównaniu zapisów do dokumentów źródłowych (głównie faktury, potwierdzenia kontrahentów, banków, prawników) lub na przeprowadzeniu kalkulacji.

Jak wygląda współpraca biegłego z pracownikami firmy? Dobra współpraca biegłego rewidenta z pracownikami firmy jest kluczowa dla sprawnego przeprowadzenia badania. Praca biegłego rewidenta wymaga częstych rozmów z pracownikami badanej jednostki. Stąd też bardzo ważna jest dbałość o dobre relacje pomiędzy zespołem badającym a pracownikami. Praca wymaga głównie kontaktu z osobami z działu księgowego oraz kierownikami innych działów, ale badający w razie potrzeby kontaktują się też z innymi osobami (np. z prawnikiem spółki, informatykiem, rzeczoznawcą, doradcą finansowym, specjalistą ds. podatków itp.). Pracownicy firmy przygotowują potrzebne w czasie badania dane, zestawienia, kalkulacje, udzielają informacji na pojawiające się w trakcie badania pytania. Rola biegłego rewidenta nie polega na znalezieniu błędów. Powinien on w razie stwierdzenia nieprawidłowości przedyskutować z klientem dane zagadnienie, przedstawić swoje argumenty, ale i wysłuchać stanowisko rozmówcy. Dzięki obecności biegłego rewidenta, sprawozdanie, które przygotowuje kierownik badanej spółki ma być najwyższej jakości.

Jak biegły dokumentuje swoją pracę? Biegły dokumentuje swoją prace opisując wykonane przez siebie podczas badania czynności. Praca biegłego powinna być udokumentowana w taki sposób, aby osoba, która chciałaby ją powtórzyć, miała wszystkie potrzebne do tego informacje i na ich podstawie mogła dojść do podobnych wniosków jak osoba, która dana pracę udokumentowała. Np. w przypadku sprawdzania faktur należy w zależności od wykonywanych testów podać jej numer, datę sprzedaży, wartość itp., tak aby możliwym było późniejsze zidentyfikowanie konkretnej faktury.

Ile wynosi wynagrodzenie biegłego? Wynagrodzenie biegłego jest uzależnione od złożoności projektu, nad którym pracuje. Trzeba wziąć tu pod uwagę specyfikę działalności klienta – tzn. sposób prowadzenia biznesu, ilość jednostek podległych, jakość kontroli w spółce, typowość dokonywanych przez klienta operacji. Im bardziej złożona jest struktura spółki i im więcej spółka przeprowadza niestandardowych operacji, tym projekt charakteryzuje się większą złożonością i wymaga większej pracy od biegłego celem zbadania. Wynagrodzenie jest zależne od ryzyka związanego z badaniem. Im biegły ocenia wyżej ryzyko, tym więcej procedur musi przeprowadzić i tym bardziej czaso- i pracochłonne jest badanie. Wynagrodzenie zależy od ilości i specjalizacji osób zatrudnionych przy tym badaniu. Im wyższej klasy ekspertów biegły musi wykorzystać w badaniu, tym kosztowniejsze jest badanie.

Co robi biegły w przypadku wykrycia oszustwa? Ryzyko oszustwa jest bardzo trudnym aspektem w pracy biegłego. Jeśli osoby wpływające na pozycje wykazane w sprawozdaniu finansowym działają w sposób nieświadomy wówczas mamy do czynienia z błędem. Między innymi dzięki pracy biegłego rewidenta te najistotniejsze błędy powinno udać się skorygować zanim sprawozdanie zostanie opublikowane i zatwierdzone. Trudniej sprawa wygląda jeśli „błąd” został wywołany celowo i świadomie. Ryzyko oszustwa należy rozpatrywać zarówno w odniesieniu do majątku (kradzieże, defraudacja itp.), ale także do sprawozdań (manipulacja, zatajenie itp.). Oszustwa mogą być dokonywane przez różne grupy osób związanych ze spółką: pracowników, ale również kierownictwo (co może już być bardzo poważną i trudną sprawą). Biegły w pierwszej kolejności powinien zebrać bardzo wyczerpującą dokumentację, jeśli uzna, że może zachodzić oszustwo. Bez dowodów stwierdzenie oszustwa jest zwykłym pomówieniem. Następnie biegły ocenia, kto powinien zostać poinformowany – zarząd (jeśli oszustw dopuścili się pracownicy), właściciele (jeśli podejrzenia dotyczą kierownictwa), prokuratura (jeśli sprawa ma charakter przestępstwa, prania brudnych pieniędzy itp.). Za każdym jednak razem biegły powinien bardzo ostrożnie postępować, konsultować się z innymi biegłymi, zebrać odpowiednią dokumentację dowodową.

Kto kontroluje pracę biegłego? Zgodnie z ustawą i biegłych rewidentach – art. 20 „Do zadań Krajowej Izby Biegłych Rewidentów należy […]: sprawowanie nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu i przestrzeganiem zasad etyki zawodowej przez członków Krajowej Izby Biegłych Rewidentów oraz przestrzeganiem przez podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych przepisów niniejszej ustawy oraz innych przepisów dotyczących samorządu biegłych rewidentów i przepisów dotyczących przedmiotu działalności podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych”.

Co grozi biegłemu, który nie wykonuje należycie swoich obowiązków? Zgodnie z ustawą o rachunkowości – art. 78 „Biegły rewident, który sporządza niezgodną ze stanem faktycznym opinię o sprawozdaniu finansowym i stanowiących podstawę jego sporządzenia księgach rachunkowych jednostki lub sytuacji finansowo-majątkowej tej jednostki, podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2 albo obu tym karom łącznie. 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.” Zgodnie z ustawą o biegłych rewidentach – art. 31 „1. Biegli rewidenci ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za postępowanie sprzeczne z zasadami wykonywania zawodu lub zasadami etyki zawodowej biegłego rewidenta. 2. Karami dyscyplinarnymi są:   1)   upomnienie,   2)   nagana,   3)   zawieszenie w czynnościach zawodowych na okres od roku do lat trzech,   4)   wydalenie z samorządu biegłych rewidentów.”

Czy biegły ma nieograniczony dostęp do dokumentów firmy podczas badania? Biegły podczas badania ma dostęp do dokumentów, które są istotne z punktu widzenia przeprowadzanego badania, ma to celu zrozumienie przeprowadzanych przez Spółkę transakcji oraz miedzy innymi zidentyfikowanie potencjalnych zobowiązań. Co warto podkreślić, obowiązkiem biegłego jest zachowanie jako tajemnicy służbowej wszystkiego czego dowiedział się w trakcie wykonywania swoich obowiązków, z wyjątkiem sytuacji, gdy biegły składa zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Również dostęp do istotnych dokumentów nie powinnien być ograniczany, ponieważ może to uniemożliwić uzyskanie pełnych informacji niezbędnych do wydania opinii z badania. Każdorazowo, kiedy biegły rewident potrzebuje dostępu do jakichkolwiek dokumentów istotnych dla badania w jego ocenie, zwraca się do kierownika badanej jednostki. Sprawę udostępniania dokumentacji reguluje ustawa o rachunkowości.

Specyfika zawodu:

Czy istnieje górna granica wiekowa wykonywania zawodu biegłego rewidenta? Skreślenie z rejestru biegłych rewidentów, które jest jednoznaczne z zakończeniem pracy w tym zawodzie może nastapić w przypadku śmierci biegłego, wystąpienia z samorządu zawodowego oraz utraty zdolności do czynności prawnych. Oznacza to, że granicą pracy w audycie nie jest wiek, tylko zachowana kondycja, która pozwala na podołanie wszystkim obowiązkom związanym z tą działalnością.

Czy dyplom biegłego jest uznawany na świecie? Do rejestru biegłych rewidentów mogą być wpisani biegli rewidenci będący obywatelami polskimi lub, na zasadach wzajemności, osoby nieposiadające polskiego obywatelstwa, które posiadają kwalifikacje do wykonywania zawodu biegłego rewidenta, uzyskane za granicą, uznawane przez państwa Unii Europejskiej lub państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, po złożeniu z wynikiem pozytywnym, przed Komisją, egzaminu w języku polskim z prawa gospodarczego obowiązującego w Polsce. Analogicznie, jeśli polski biegły chce wykonywać zawód biegłego w innym kraju, wówczas najprawdopodobniej będzie musiał uzupełnić również wiedzę i zdać egzaminy z prawa lokalnego. W Wielkiej Brytani podstawą do prowadzenia działalności jako audytor jest np. certyfikat ACCA.

Biegły rewident a ACCA? ACCA (The Association of Chartered Certified Accountants) zostala zalożona w Londynie w 1904 roku w celu promowania etyki i właściwych standardów w rachunkowości i finansach. Jej celem jest także gromadzenie i certyfikowanie specjalistów w zakresie rachunkowości. Można powiedzieć, że jest to brytyjski odpowiednik polskiej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów. Egzaminy ACCA są oparte przede wszystkim na znajomości Międzynarodowych Stanadardów Sprawozdawczości Finansowej.

Czy posiadając certyfikat ACCA można zostać wpisanym na listę polskich biegłych rewidentów? W celu uzyskania tytuł biegłego rewidenta w Polsce i wpisu na listę biegłych rewidentów należy spełnić wymagania określone ustawą o biegłych rewidentach. Oznacza to konieczność zdania odpowiednich egzaminów, odbycia praktyki i aplikacji. Pozyskanie certyfikatu ACCA jest również związane ze zdaniem egzaminów. Nie są to jednak egzaminy zgodne we wszystkich aspektach z programowym zakresem egzaminów KIBR. Oznacza to, że jeśli ktoś byłby zainteresowany pozyskaniem tytułu polskiego biegłego rewidenta niezbędne byłoby podjęcie drogi egzaminacyjnej - jak w przypadku wszystkich innych kandydatów (http://www.kibr.org.pl/pl/kandydaci). Komisja egzaminacyjna ma prawo jednak zwolnić kandydata z określonych egzaminów, w przypadku, kiedy są one spójne programowo (szczegóły: http://www.kibr.org.pl/pl/kandydaci_egzaminy#prawo_gosp). Specyficzna sytuacja ma miejsce wówczas, jeśli obcokrajowiec posiadający uprawnienia biegłego rewidenta w innym kraju UE (tj. wpisany w jednym z krajów UE jako biegły rewident mający uprawnienia do badania sprawozdań finansowych) może uzyskać tytuł biegłego rewidenta w Polsce po zdaniu egzaminy z prawa gospodarczego (które jest specyficzne dla każdego kraju UE).

Czy można stracić raz uzyskane uprawnienia? Jest to możliwe. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów skreśla z rejestru biegłych rewidentów w przypadku śmierci biegłego, niespełnienia warunków mówiących o korzystaniu w pełni z praw publicznych oraz posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych oraz w przypadku prawomocnego orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego o wydaleniu z samorządu. Tak więc postępowanie niezgodne z zasadami wykonywania zawodu biegłego oraz złamanie zasad etyki zawodowej może skutkować wykreśleniem z rejestru lub zawieszeniem w prawie do wykonywania zawodu.

Ile potrzeba czasu (min/max), aby zostać biegłym? Minimalnie: 3,5 - 4 lata. Najpierw, należy odbyć praktyki. W najlepszym razie wystarczy rok praktyki w biurze rachunkowym. Jeżeli pracujemy w firmach audytorskich, czas praktyki wynosi trzy lata pracy na umowę o pracę. Po zakończeniu praktyk potrzebujemy jeszcze dwóch lat aplikacji. W przypadku trzyletniej praktyki, możemy ubiegać się o skrócenie czasu trwania aplikacji do jednego roku. W trakcie odbywania praktyki i aplikacji należy zdać 10 egzaminów KIBR-owskich. Jednakże, aby zacząć aplikację należy mieć zdanych przynajmniej 7 egzaminów. W przypadku odbywania praktyki w biurze rachunkowym - oznacza to, że w trakcie dwóch pierwszych sesji, po których w najlepszym razie mamy zdanych 5 egzaminów, należy zdać awansem egzaminy (przynajmniej dwa) z sesji trzeciej, aby zacząć aplikację. Na koniec procesu pozostaje jeszcze do zdania egzamin dyplomowy przed komisja egzamienacyjną. Maksymalnie: Nie ma limitu czasowego, aczkolwiek należy pamiętać, że zbyt odległe terminy zdawanych egzaminów może oznaczać, że należy zdawać je powtórnie.

Czy wiedza biegłego może być przydatna przy wykonywaniu innych zawodów? W ramach wykonywania wolnego zawodu biegły rewident zyskuje bardzo bogate doświadczenie. Wykonuje także różne inne prace poza badaniem sprawozdań finansowych. Może na przykład: - doradzać przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, - doradzać w kwestiach podatkowych, - publikować artykuły w prasie specjalistycznej, - prowadzić działalność szkoleniową. Poza tym, szeroka wiedza w zakresie rachunkowości jest ceniona w ramach wykonywania takich zawodów, jak: - główny księgowy, - kontroler finansowy, - dyrektor finansowy, - doradcy finansowi, inwestycyjni, podatkowi itd.

Czy rewident to to samo co audytor? Pojęcie 'audytor'  jest bardzo szerokie. Istnieje audyt wewnętrzny, zewnętrzny, finansowy, prawny, audyt ISO itd. W każdym przypadku 'audytor' powinien posiadać inne zdolności, inny zakres wiedzy specjalistycznej. Często w języku potocznym używa się pojęcia audytor na określenie osób wykonujących czynności pod kierunkiem biegłego rewidenta, lub samego biegłego rewidenta. Przede wszystkim, biegły rewident jest wolnym zawodem i tytułem przyznawanym na mocy ustawy o biegłych rewidentach. Każdy biegły rewident może pracować jako audytor, lecz nie każdy pracujący jako audytor jest biegłym rewidentem.

Jakie cechy osobowości są istotne kiedy chce się wykonywać zawód biegłego rewidenta? Biegły rewident powinien: - być osobą skrupulatną i dobrze zorganizowaną, - posiadać zdolności analityczne oraz łatwość kojarzenia faktów, - wykazywać chęć i łatwość przyswajania wiedzy, - posiadać umiejętność pracy w zespole i rozwinięte zdolności interpersonalne ułatwiające dobrą współpracę z Klientem. Również kodeks etyki określa podstawowe zasady, którymi winni kierować się biegli rewidenci: uczciwość, obiektywizm, zawodowe kompetencje i należyta staranność, zachowanie tajemnicy służbowej, profesjonalna postawa, standardy techniczne.

Czy wystarczy ukończyć studia licencjackie, żeby zostać biegłym rewidentem? Zgodnie z art 5.1.3) ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie do rejestru biegłych rewidentów mogą być wpisane tylko osoby, które ukończyły wyższe studia w Polsce (lub zagraniczne studia wyższe uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne). Studia licencjackie są typem studiów zawodowych, trwających krócej niż studia magisterskie i nie są one wystarczające do spełnienia warunku określonego w ustawie. Trzeba mieć ukończone dowolne studia wyższe, magisterskie.